Śluzak serca to rzadki, ale potencjalnie niebezpieczny nowotwór, który najczęściej rozwija się w lewym przedsionku. Choć należy do grupy nowotworów łagodnych, jego obecność może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak zatorowość czy zaburzenia rytmu serca. Wiele przypadków wykrywanych jest przypadkowo — podczas rutynowego badania, jakim jest echo serca. Czy zawsze oznacza to konieczność leczenia chirurgicznego? Przybliżymy najważniejsze informacje na temat śluzaka serca, jego rozpoznania i możliwości leczenia.
Przyczyny i czynniki ryzyka rozwoju śluzaka serca
Przyczyny i czynniki ryzyka rozwoju śluzaka serca nie są do końca poznane, jednak coraz więcej badań wskazuje na znaczenie zmian zachodzących na poziomie komórek oraz możliwy wpływ mutacji genetycznych. U części pacjentów guz może mieć podłoże genetyczne, szczególnie w przypadku występowania rodzinnych zespołów predysponujących do nowotworów łagodnych, takich jak zespół Carneya. Śluzak serca rozwija się najczęściej w lewym przedsionku i może przyjmować różne formy – od pojedynczego guza po zmiany mnogie.
W jego przebiegu materiałem zatorowym bywają zarówno fragmenty komórek guza, jak i skrzepliny powstałe na jego powierzchni. Na ryzyko jego rozwoju mogą wpływać takie czynniki jak wiek, płeć (częściej dotyczy kobiet), a także obecność chorób współistniejących, np. nadciśnienia tętniczego czy zaburzeń rytmu serca. Zrozumienie przyczyn i mechanizmów powstawania śluzaka ma kluczowe znaczenie nie tylko dla rozpoznania, ale również dla zapobiegania nawrotów po leczeniu operacyjnym.
Objawy śluzaka serca, na które warto zwrócić uwagę
Śluzak serca to nowotwór, który przez długi czas może rozwijać się bezobjawowo, co znacznie utrudnia jego wczesne rozpoznanie. Wiele osób trafia do lekarza kardiologa dopiero wtedy, gdy guz osiąga duże rozmiary i zaczyna powodować objawy wynikające z upośledzenia przepływu krwi lub powikłań zatorowych. Objawy śluzaka są zazwyczaj niecharakterystyczne, a ich rodzaj zależy przede wszystkim od lokalizacji guza oraz stopnia jego ruchomości.
Najczęstsze objawy śluzaka serca:
- duszność, szczególnie nasilająca się w pozycji leżącej lub podczas wysiłku fizycznego,
- kołatanie serca oraz inne zaburzenia rytmu serca,
- omdlenia lub nagłe zasłabnięcia,
- szmery serca o zmiennym natężeniu, zależne od pozycji ciała,
- udar niedokrwienny jako pierwszym objawem śluzaka,
- zmęczenie, gorączka, bóle stawów, wysypka, spadek masy ciała,
- bóle brzucha lub niedokrwienie kończyn dolnych w przebiegu zatorowości,
- niecharakterystyczne objawy ogólnoustrojowe, które trudno powiązać z sercem.
Ze względu na niespecyficzny przebieg, śluzak serca bywa rozpoznawany dopiero w zaawansowanym stadium. W przypadku wystąpienia objawów wskazujących na zaburzenia pracy serca lub zatorowość, warto jak najszybciej wykonać badanie przedmiotowe oraz echo serca – które może ujawnić obecność guza.
W naszym centrum medycznym szybko umówisz się na wizytę z lekarzem. Skontaktuj się z nami pod numerem 12 333 777 1 lub skorzystaj z całodobowej rejestracji online!
Diagnostyka śluzaka serca – jak wykrywa się guz w sercu?
W diagnostyce śluzaka serca kluczową rolę odgrywają nowoczesne techniki obrazowania, które pozwalają na dokładne uwidocznienie guza, jego lokalizacji oraz wpływu na pracę serca. Najczęściej stosowanym i jednocześnie najbardziej dostępnym badaniem jest echo serca – zarówno przezklatkowe, jak i przezprzełykowe – które umożliwia ocenę struktury guza, jego ruchomości oraz przylegania do przegrody międzyprzedsionkowej lub innych elementów anatomicznych.
W przypadku wątpliwości diagnostycznych lub konieczności precyzyjniejszej oceny zmian, wykonuje się dodatkowo tomografię komputerową lub rezonans magnetyczny. W niektórych przypadkach – zwłaszcza gdy guz jest bezobjawowy lub stwierdzony przypadkowo – jego rozpoznanie może nastąpić dopiero w wyniku poszukiwań przyczyn zatorowości, takich jak udar niedokrwienny czy niedokrwienie kończyn dolnych. Ostateczne rozpoznanie śluzaka potwierdza badanie histopatologiczne, wykonywane po jego usunięciu. W przebiegu śluzaka niezwykle istotne jest również badanie przedmiotowe – zwłaszcza przy obecności niecharakterystycznych objawów, które mogą sugerować obecność guza w lewym przedsionku serca lub w innych jamach serca.
Jak wygląda leczenie śluzaka serca?
Leczenie śluzaka serca wymaga interwencji chirurgicznej – niezależnie od tego, czy guz wywołuje objawy, czy został wykryty przypadkowo. Ze względu na ryzyko powikłań zatorowych oraz możliwość nagłego zablokowania przepływu krwi, leczenie operacyjne powinno być wdrożone niezwłocznie po postawieniu rozpoznania. W zależności od lokalizacji guza – np. w lewym przedsionku serca, lewej komorze czy w obrębie zastawki mitralnej – zakres zabiegu może się różnić.
Metody leczenia śluzaka serca:
- leczenie operacyjne z wykorzystaniem krążenia pozaustrojowego,
- całkowite usunięcie guza wraz z jego szypułą,
- wycięcie fragmentu przegrody międzyprzedsionkowej lub struktury, z której wyrasta śluzak,
- naprawa lub wymiana zastawki mitralnej w przypadku jej uszkodzenia,
- kontrolne echo serca po operacji, by monitorować ryzyko nawrotu guza.
Chociaż śluzak należy do nowotworów łagodnych, leczenie chirurgiczne traktowane jest jako postępowanie z wyboru. Ze względu na ryzyko nawrotów, szczególnie w przypadku guzów o podłożu genetycznym, niezbędna jest również dalsza kontrola kardiologiczna oraz regularne badania obrazowe. Chemioterapii i leków przeciwnowotworowych nie stosuje się, ponieważ śluzak nie wykazuje na nie wrażliwości.
Śluzak serca rokowania – jakie są szanse po zabiegu?
Rokowania po operacyjnym usunięciu śluzaka serca są zazwyczaj bardzo dobre, szczególnie jeśli guz zostanie rozpoznany i zoperowany zanim dojdzie do powikłań zatorowych. W większości przypadków leczenie chirurgiczne pozwala na całkowite usunięcie guza, bez konieczności stosowania leków przeciwnowotworowych czy radioterapii. Nawroty śluzaka serca są stosunkowo rzadkie i dotyczą głównie pacjentów z rodzinną predyspozycją lub guzami o nietypowej lokalizacji, np. w lewej komorze lub prawym przedsionku. Po zabiegu pacjent powraca do normalnej aktywności życiowej, a dalsza obserwacja opiera się na regularnym monitorowaniu, głównie za pomocą badania echo serca.
Warto jednak pamiętać, że w terminologii medycznej istnieją również inne typy śluzaków – na przykład śluzak rzekomy otrzewnej, który rozwija się w obrębie jamy brzusznej, najczęściej w wyniku pęknięcia guza wyrostka robaczkowego. W przypadku śluzaka rzekomego otrzewnej, rokowanie i przebieg leczenia są odmienne niż w przypadku nowotworów serca, jednak podobieństwo nazw może wprowadzać pacjentów w błąd. Dlatego tak ważne jest precyzyjne rozpoznanie lokalizacji guza i jego charakteru – zarówno w kontekście śluzaka serca, jak i innych zmian rozwijających się w obrębie jamy otrzewnej.
Źródła:
J. Kołacz, A. Fedak, P. Dziedzic, M. Pasowicz, Śluzak lewego przedsionka. Opis przypadku (2005). Dostęp: 05.11.2025
B. Łabuz-Roszak, M. Górniak, K. Wójcicki, A. Bortnowska, M. Gierlotka, Udar niedokrwienny mostu jako manifestacja śluzaka lewego przedsionka serca (2024). Dostęp: 05.11.2025
D. Dąbrowski, A. Goździk, A. Milnerowicz, J. Jakubaszko, W. Goździk, W. Kosmala, Śluzak lewej komory serca powikłany zatorowością obwodową (2017). Dostęp: 05.11.2025
