USG kolana należy do najczęściej wykonywanych badań obrazowych w diagnostyce dolegliwości ze strony narządu ruchu. Badanie ultrasonograficzne wykorzystuje fale ultradźwiękowe, dzięki czemu pozwala ocenić struktury stawu kolanowego bez narażania pacjenta na promieniowanie. Wskazuje się, że USG stawów kolanowych bywa pierwszym krokiem diagnostycznym u osób, u których ból, obrzęk lub ograniczenie ruchomości utrzymują się mimo odpoczynku. Kiedy zatem warto rozważyć takie badanie i ile kosztuje USG stawu kolanowego?
USG kolana - Kiedy się wykonuje?
Wskazania do wykonania USG kolana obejmują przede wszystkim dolegliwości, które utrzymują się dłużej niż kilka dni lub nawracają mimo ograniczenia aktywności. Badanie USG stawu kolanowego zaleca się zazwyczaj wtedy, gdy obraz kliniczny nie jest jednoznaczny, a lekarz potrzebuje potwierdzenia lub wykluczenia zmian w obrębie tkanek miękkich. W praktyce ortopedycznej i reumatologicznej USG stawów kolanowych bywa pierwszym badaniem obrazowym, ponieważ pozostaje szeroko dostępne, stosunkowo tanie i możliwe do powtórzenia.
Do najczęstszych sytuacji, w których rozważa się wykonanie USG kolana, zalicza się:
- ból kolana o niejasnej przyczynie, także taki, który nasila się przy obciążeniu,
- obrzęk i wysięk w obrębie stawu kolanowego,
- ograniczenie ruchomości stawu oraz uczucie sztywności,
- podejrzenie chorób reumatoidalnych i innych zapaleń stawów, w tym młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów u dzieci,
- urazy sportowe, w tym podejrzenie uszkodzenia łąkotek lub więzadeł,
- kontrolę postępów leczenia, również po zabiegach operacyjnych,
- ocenę zmian przed planowanym zabiegiem operacyjnym.
U dzieci zapalenie stawu kolanowego bywa trudne do uchwycenia w RTG kolana, ponieważ zmiany długo obejmują wyłącznie tkanki miękkie otaczające staw. Badanie ultrasonograficzne pozwala w takich przypadkach na wcześniejsze postawienie wstępnej diagnozy i szybsze wdrożenie leczenia. Ostateczna decyzja o skierowaniu na badanie należy jednak do lekarza, który podejmuje ją na podstawie badania klinicznego i wywiadu.
Co pokazuje USG kolana i jakie zmiany pozwala wykryć?
Zakres USG stawu kolanowego obejmuje przede wszystkim struktury położone powierzchownie, czyli te, które fale ultradźwiękowe są w stanie dobrze zobrazować. Badanie USG kolana umożliwia ocenę ścięgien, torebki stawowej, kaletek, zachyłków stawowych oraz naczyń dołu podkolanowego. Uwidocznienie obrysów kostnych jest możliwe, choć ocena samej struktury kości pozostaje domeną innych metod obrazowania.
Do zmian, które badanie ultrasonograficzne pozwala wykryć, zalicza się:
Grupa zmian | Przykłady |
Zmiany zapalne | zapalenie błony maziowej kolana, przerost błony maziowej, zapalenie kaletek, zapalenie przyczepów ścięgnistych |
Zmiany pourazowe | uszkodzenie łąkotek, w tym łąkotki przyśrodkowej, naderwania i zerwania więzadeł, uszkodzenia więzadła pobocznego strzałkowego, pęknięcia ścięgien |
Zmiany przeciążeniowe | kolano biegacza, kolano skoczka, przeciążenie pasma biodrowo-piszczelowego, zmiany w obrębie troczków rzepki |
Płyn i twory patologiczne | wysięk w jamie stawowej, torbiele podkolanowe Bakera, wolne ciała śródstawowe |
Wskazuje się również, że USG umożliwia ocenę ilości i charakteru płynu stawowego, grubości błony maziowej, a także zmian w obrębie chrząstki stawowej. Możliwości metody mają jednak swoje granice — struktury położone głębiej, takie jak więzadła krzyżowe, ocenia się w ultrasonografii tylko częściowo. W takich sytuacjach lekarz może zlecić uzupełniające badanie MRI kolana; rezonans magnetyczny kolana wykonuje się zwłaszcza wtedy, gdy planowane jest leczenie operacyjne lub gdy wynik USG nie wyjaśnia przyczyny dolegliwości zgłaszanych przez pacjenta.
W naszym centrum medycznym szybko umówisz się na wizytę z lekarzem. Skontaktuj się z nami pod numerem 12 333 777 1 lub skorzystaj z całodobowej rejestracji online!
Jak przygotować się do badania USG kolana?
Badanie USG kolana nie wymaga specjalnego przygotowania. Pacjent nie musi pozostawać na czczo, odstawiać przyjmowanych leków ani zmieniać dotychczasowej aktywności. Zaleca się jedynie ubranie umożliwiające swobodne odsłonięcie kończyny — wygodne spodnie lub krótkie spodenki wystarczą, ponieważ badana okolica musi pozostać dostępna dla głowicy.
Warto pamiętać o kilku praktycznych kwestiach:
- na badanie USG warto przynieść dokumentację z wcześniejszej diagnostyki, w tym opisy RTG kolana, wyniki badań laboratoryjnych oraz skierowanie,
- przydatna bywa również informacja o przebytych urazach i zabiegach w obrębie kolana,
- skóra w obrębie badanej okolicy powinna być czysta, bez kremów i maści.
Istnieją nieliczne ograniczenia o charakterze miejscowym. USG kolana nie jest możliwe do wykonania przez gips lub opatrunek, a otwarte rany oraz oparzenia w obrębie badanej okolicy uniemożliwiają przyłożenie głowicy. Sama metoda pozostaje badaniem nieinwazyjnym i w pełni bezpiecznym — nie wykorzystuje promieniowania jonizującego, dlatego USG ortopedyczne kolana może być wykonywane także u kobiet w ciąży i powtarzane praktycznie z dowolną częstotliwością.
Jak przebiega badanie USG stawu kolanowego?
Przebieg USG stawu kolanowego jest prosty i zazwyczaj nie budzi obaw. W trakcie badania pacjent leży najczęściej na plecach, z kończyną wyprostowaną lub lekko zgiętą; ocena dołu podkolanowego wymaga zwykle ułożenia na brzuchu. Skórę kolana pokrywa się żelem, który poprawia przewodzenie fal ultradźwiękowych i ułatwia przesuwanie głowicy.
Typowy przebieg badania obejmuje kilka etapów:
- ułożenie kończyny w pozycji wyjściowej i pokrycie skóry żelem,
- ocenę kolejnych okolic stawu przy użyciu głowicy aparatu USG, zazwyczaj o wysokiej częstotliwości, dobieranej do głębokości ocenianych struktur,
- zmianę pozycji nogi lub prośbę o napinanie odpowiednich mięśni, co pozwala na dynamiczne USG,
- omówienie wstępnych obserwacji i przygotowanie opisu.
Dynamiczne USG zasługuje na szczególną uwagę, ponieważ umożliwia ocenę struktur kolana w ruchu, a więc w warunkach zbliżonych do codziennego obciążenia stawu. Badanie jest bezbolesne, a czas jego trwania wynosi zazwyczaj od kilkunastu do około trzydziestu minut, zależnie od zakresu oceny i od tego, czy konieczne jest porównanie obu kończyn. Pod kontrolą USG możliwe jest także wykonanie punkcji stawu, aspiracji wysięku lub podania leku dostawowo, choć o zasadności takiego postępowania decyduje wyłącznie lekarz.
Ile kosztuje USG kolana?
Cena USG stawu kolanowego zależy przede wszystkim od miasta, rodzaju placówki, klasy sprzętu oraz doświadczenia lekarza wykonującego badanie. W placówkach prywatnych koszt badania USG kolana mieści się zazwyczaj około 300 zł z konsultacją, przy czym w większych ośrodkach ceny bywają wyższe.
Na cenę USG wpływają między innymi:
- zakres badania, czyli ocena jednego lub obu stawów,
- wykonanie badania dynamicznego oraz oceny dopplerowskiej naczyń,
- rodzaj placówki i jej lokalizacja,
- objęcie badania pakietem obejmującym kompleksowe usługi diagnostyczne, na przykład ocenę kolana wraz ze stawem skokowym.
Warto zwrócić uwagę, że koszt USG pozostaje wyraźnie niższy niż koszt MRI kolana, co obok dostępności i powtarzalności należy do głównych zalet tej metody. Aktualną cenę badania najlepiej potwierdzić bezpośrednio w wybranej placówce, ponieważ cenniki bywają aktualizowane.
Źródła:
Z. Żuber, L. Rutkowska-Sak, I. Słowińska, B. Lisowska, R. Ćwiek, Przydatność badania ultrasonograficznego w diagnostyce różnicowej zmian zapalnych w stawach kolanowych (2007)
B. Nowak, J. Szechiński, Zmiany radiologiczne w pierwotnej osteoartropatii przerostowej: opis przypadku (2005)
